یتیم‌خانه ایران

مشخصات
خلاصه داستان: 

داستان این فیلم در سال ۱۲۹۵ تا ۱۳۰۰ می‌گذرد که در زمان احمدشاه قاجار، بر اثر قحطی ناشی از خیانت انگلیس‌ها، نیمی از مردم ایران جان باختند.

امتیاز داوران: 
بدون رای
امتیاز کاربران: 
بدون رای
یادداشت

ابوالقاسم طالبی روایت را در محاق حادثه‌ای مغفول از تاریخ معاصر ایران می‌برد. یتیم‌خانۀ ایران آنچنان دغدغۀ بزرگی را هدف گرفته که بسیاری از اشکالات فنی فیلم را در نگاه کلان نمی‌توان زیاد جدی گرفت. طالبی در جای‌جای فیلم به نقد وطن‌فروشی می‌پردازد و مسائل سیاسی روز را، گرچه بدون ظرافت‌های هنری، ضمن روایتش بیان می‌کند. رقت‌باریِ حادثۀ دردناک قحطی و بیماری در ایران آن روزها به‌درستی نمایش داده شده است. مزیت اصلی کارگردان دشمن‌شناسی و معرفی معاندان قسم‌خورده‌ای مانند انگلیس و روس، نیز پرده برداشتن از چهرۀ خودفروختگانی چون سید ضیاءالدین طباطبایی و تقی‌زاده است. همین مسائل آن را با موج غالب سینمای ایران متمایز می‌کند.

اما چه می‌شود که چنین دلواپسی و موضوع مهمی به‌خوبی پرداخته نمی‌شود و در واقع فیلم نمی‌شود؟ سبک ملالت‌بار قصه‌گویی و بمباران شعار بیشتر مواقع پس‌زننده است. شعارهای فیلم با دیالوگ‌های ضعیف بازیگران همراه می‌شود و انتخاب بازیگران نابلد و بازی نگرفتن درست از آنان به این ملال اضافه می‌کند. شخصیت سرد نقش اول فیلم، سالارخان، و تنها مبارزۀ اجتماعی، آن هم شعاری‌اش، او را نمی‌تواند بدل به اسطوره و حتی قهرمانی ملی-دینی کند. او مجاهدی پاک‌باز نموده نمی‌شود و حدود مبارزه‌هایش به حریم خود و خانواده‌اش کشیده نمی‌شود. سهمی که به موسیقی تعلق گرفته به قدری زیاد است که تصور می‌شود برای موسیقی فیلمی ساخته‌اند. این زیاده‌سهمی در مواقعی گفت‌وگوها را ناشنیده می‌گذارد و عملاً آن‌ها را بی‌کارکرد می‌کند. بهتر بود آسمان فیلم از این مصنوعیت خارج می‌شد، چرا که در برخی صحنه‌ها استفاده از تکنیک پردۀ آبی مشهود است. ترکیب ویژگی‌های تاریخی‌سینمایی باعث شده که ذهن مخاطب یتیم‌خانۀ ایران در نوعی لامکانی و لازمانی قرار بگیرد. طراحی لباس و صحنه‌ها ما را به تاریخ می‌برد و بعضی گفت‌وگوها امروزی و خارج از بافت زمانی است. از طرف دیگر قصه‌ای که از جنگل‌های شمال می‌آغازد، معلوم نیست در کدام نقطه از ایران ادامه می‌یابد.

در شخصیت‌پردازی کارگردان فضایی سیاه و سفید به وجود آورده است. برای نمونه روحانی مثبت کاملاً سیاسی و مردمی پرداخت شده، هرچند همین شخصیت آنچنان هم پیِ هدایت و ارشاد خلق‌الله نیست. در سوی دیگر معمم منفی قصه، حکومتی و در وضعی بی‌پرده و شعارزده طرفدار جدایی دین از سیاست است. مقابل این ضعف، قوت در باورپذیر ساختن شخصیت تاجر و پرداخت درست نمایندگان روس و انگلیس، نیز نمایش درست تیپ حکیم فیلم، قابل توجه است. فیلمنامه بسیاری از سؤالات را بی‌پاسخ می‌گذارد؛ اینکه دلایل دراماتیک دلدادگی نوجوانان فیلم چیست، یا چگونگی زنده ماندن حکیم و سالارخان و سید، یا چرایی شناسایی نشدن یتیم‌خانه‌ای معروف در شهر توسط انگلیسی‌ها. به نظر می‌رسد آنچه مخاطب را پای فیلم می‌نشاند تازگی، بکری، دغدغۀ آن و پایان نسبتاً شیرینش است، نه کارگردانی و ساختش. در واقع بیننده پای گفتمان می‌نشیند، نه فیلم.

در مجموع فیلم یتیم‌خانۀ ایران از نظر فنی و محتوایی، در بازۀ ۱۰- تا ۱۰+ نمره‌ای به ارزش ۱.۴۲ می‌گیرد.

 

نمایش بیشتر
امتیاز امتیاز بدهید
نقد کامل
نقد کاربران (۰)
تصاویر مرتبط (۴)
فیلم های مرتبط (۰)