شاهکار حماسه

مشخصات
کارگردان: 
نویسنده: 
ژانر: 
زمان: 
۱۰۰دقیقه
کشور سازنده: 
خلاصه داستان: 

۲۱ تیرماه ۱۳۶۷ روزی خاص در تاریخ هشت سال دفاع مقدس است.

امتیاز داوران: 
بدون رای
امتیاز کاربران: 
بدون رای
یادداشت

 

بهرام توکلی در هفتمین ساختۀ خود اثری کاملاً متفاوت و شاهکاری از نوع حماسه ارائه داده که جای کمترین حرف و حدیث را باقی نمی‌گذارد. تصویرگری رشادت دلیرانه و ایثار مردان جبهه‌های دفاع مقدس در واپسین و حیاتی‌ترین روزهای جنگ ایران و عراق، با بالاترین حد وسواس در شاخصه‌های فرمی. بهرام توکلی دست به جسارتی سنگین زده و از این حرکت جسورانه به‌شدت موفق بیرون آمده است. حقیقت آن است که کلمات کمی هستند که حق این فیلم سینمایی فاخر، تأثیرگذار و البته متأثرکننده را بتوانند ادا کنند. این متن نیز اگر از شکوه این اثر نکاهد، قطعاً نمی‌تواند راوی همۀ آن نود دقیقۀ خارج از وصف باشد.

گفتن از واقعیت و پرداختن به مهابت معظم آن، بدون غرض‌ورزی‌ها و مصادره‌هایی که برای برخی کارگردان‌ها کاری پسندیده و رندانه تلقی می‌شود، بهرام توکلی را از زوائد قصه‌پردازی برکنار داشته است. درست است که در نگاه دقیق‌تر شخصیت‌های اصلی فیلم پرداختی با شاخصه‌های مسبوق فیلم‌های توکلی دارند، ولی این شخصیت‌ها همان آدم‌های معمولی جنگ‌اند که بدون کمترین ادعا، بیش از آنکه حرف بزنند عمل می‌کنند. اتفاقاً فاصله گرفتن از ریخت قالبی رزمندگان ایرانی دفاع مقدس، چهرۀ ملموس‌تر و واقعی‌تری به آن مردمان داده و مخاطب امروزی در دنیای آن‌ها خود را نیز می‌یابد. همه چیزشان سر جای خود است. هم تا آخرین نفس و با کمترین کورسوی امید، می‌جنگند و هم مانند هر انسانی جهانی معنوی و انسانی دارند که شیرینی‌هایش پیدا و حزن‌هایش رنگی از تبسم دارد. و تمام این ویژگی‌ها هرگز از قصه‌ای که روایت می‌شود بیرون نمی‌زند و آن را به فیلمی ضد جنگ بدل نمی‌کند.

هنر بهرام توکلی در این است که به آن حادثۀ تاریخی خاص ظرافتی شگفت داده و در حد مینیاتور آن را ترسیم کرده است و چیزی را از قلم نینداخته. کارگردان تمام صحنه‌ها را با دقتی عجیب چیده است و چرخش دوربین به هر سو، صحنه‌ای بسیار واقعی از جنگ نشان می‌دهد. دوربین بسیار متحرک و تکنیکی، از تاریک‌ترین تا پرنورترین صحنه‌ها، که به هیچ وجه در کارهای قبلی بهرام توکلی دیده نمی‌شد، از هنرهای بزرگ فیلم است. نه در جزئیات نزدیک خللی دیده می‌شود، نه عمق میدان صحنه‌پردازی به ما چیزی جز یک جبهۀ جنگ واقعی می‌دهد. کارکرد صدا حتی در جلوه‌های ویژۀ پرعظمت میدانی تماماً کاربردی و جذاب است. موسیقی زیبای کار کاملاً در خدمت شکوه آن حماسه بود. تدوین نود دقیقه ما را به صندلی می‌چسباند و برای ساعتی همه‌مان را در اضطراب جنگ جانانه نگه می‌دارد. اینجا ما با خود جنگ طرفیم، نه حواشی‌اش. از جذابیت‌های نفسانی سینما، که حتی بزرگ‌ترین فیلم‌های جنگی تاریخ نیز خالی از آن نیست، اینجا نشانی نمی‌بینیم.

ولایت‌پذیری و شهادت‌طلبی رزمندگان جان بر کف دفاع مقدس به شکلی مناسب در تنگه ابوقریب نمایش داده شده است. تک‌تک آدم‌های فیلم، هر چه هستند و هر که هستند، یک هدف دارند و عصیانگر و طاغی نیستند. شادابی و شوخی‌هایشان در تیررس مرگ نیز ادامه دارد و این ویژگی چیزی بیرون از روایت نیست. تنها مرد جنگ نیستند و در هر حالی، به ساده‌ترین شکل ممکن، درست‌کار و ایثارگرند. آوردن نام تمام شهدای تنگه ابوقریب در یک قاب از تیتراژ پایانی، نهایت احترام کارگردان به آن بزرگواران را نشان می‌دهد که از دیگر محسنات فیلم است. در تنگه ابوقریب محتوا و فرم چنان هنرمندانه به هم تابیده شده‌اند که نمی‌توان آن‌ها را از هم منفک کرد. واقعیت آن است که خود آن حادثۀ باشکوه تاریخی، چنان قوتی از حقیقت دارد که نمایش بی‌پیرایۀ آن هر قلبی را متأثر می‌کند و هر جانی را به تحسین وامی‌دارد.

نمایش بیشتر
امتیاز امتیاز بدهید
نقد کامل
نقد کاربران (۰)
تصاویر مرتبط (۰)
فیلم های مرتبط (۰)